HAI LIỆT NỮ HỌ ĐÀM
Thượng thư Đàm Thận Huy làm quan đời Lê, có hai người con gái yêu là Đàm Thị Dung Hoa và Đàm Thị Quế Hoa. Gặp lúc nghịch thần thoán đoạt, cụ nhận huyết chiếu của vua Lê, cùng một số sĩ phu lui về vùng Yên Thế (thuộc miền Thượng, xứ Kinh Bắc) mộ binh khởi nghĩa chống lại nhà Mạc. Hai bà tuy đang tuổi thanh nữ, nhan sắc phi phương, nhưng đều theo cha mẹ nhất tâm cứu quốc. Không quản rừng sâu núi xa, quân thù vây bọc, hai bà vẫn lặn lội cùng nghĩa quân, khi thì chiêu binh mộ tướng, khi sắm sửa vũ khí, chăm lo gạo tiền… Tới lúc thế cùng, theo gương thân phụ, hai bà đã quyết tử tiết để tròn trung hiếu tại Cầu Khoai, xã Tam Hiệp, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
Tương truyền rằng, ở vùng Cầu Khoai, một hôm, dân bản đi làm rẫy, bỗng thấy có thi thể hai người con gái nằm chết ở đấy. Trông sắc mặt và trang phục, bà con đoán đó không phải là người địa phương. Vì vậy, họ báo với Già bản. Khi trở lại, họ rất ngạc nhiên là không thấy thi hài hai cô đâu nữa, mà chỉ có một đống mối rất to đùn lên đêm qua. Dân làng biết hai cô đã hóa, hiển linh. Từ đó về sau, dân bản thấy nơi này ngày một linh thiêng, nên đã lập bàn thờ cúng. Hai bà xứng đáng được xếp vào hạng liệt nữ, thật xứng danh cho những người con gái Họ Đàm Việt Nam.
Ngày 25 tháng 12 năm 2015, GS.TS Đàm Đức Vượng đã sáng tác một bài thơ ngắn kính tặng hai Bà Hoa nơi chín suối.
Con quan tiết nghĩa Đàm Thận Huy.
Liệt nữ linh thiêng nơi chín suối,
Tinh thần bất khuất chốn lâm nguy.
Quần the, áo vải tràn dũng khí,
Nghìn năm sáng mãi chất sử thi!
(Bài và ảnh: Quỳnh Nga)
