VỀ NỮ TƯỚNG ĐÀM NGỌC NGA
GS,TS Đàm Đức Vượng
Đàm Ngọc Nga là một trong 20 nữ tướng xuất sắc của Triều Trưng Nữ Vương. Bà cũng là người xưa nhất của họ Đàm Việt Nam mà chính sử còn ghi lại được.
Lần theo dòng lịch sử, thấy rằng, năm 113 trước Công nguyên, Vua Vũ đế Nhà Hán sai Phục ba Tướng quân Lộ Bác Đức và Dương Bộc đem 5 đạo quân sang xâm lược Lĩnh Nam (Nam Việt). Tể tướng Lữ Gia chống đỡ không nổi, bèn đưa Dương Vương chạy trốn, quân Hán chạy theo bắt được, vua tôi đều bị hại. Nhà Hán chiếm nước Lĩnh Nam (Nam Việt), đổi là Giao Chỉ quận.
Đầu năm Giáp Ngọ (năm 34 trước Công nguyên), Vua Quang Vũ Nhà Hán sai Tô Định sang nước ta làm Thái thú (một chức quan thời phong kiến, coi một quận. Lúc đó, Nhà Hán coi nước ta là một quận) quận Giao Chỉ. Tô Định tham tàn, hà khắc, nhân dân sống trong cảnh vô cùng khốn khổ. Thái thú Tô Định đã giết chết Thi Sách, con quan Lạc tướng Chu Diên, là chồng bà Trưng Trắc, con quan Lạc tướng Mê Linh.
Đền nợ nước, trả thù nhà, Trưng Trắc đã cùng em là Trưng Nhị nổi dậy phá thành Luy Lâu, đại bản doanh của Nhà Hán ở đất Giao Chỉ. Tô Định phải bỏ chạy về nước. Các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố đều hưởng ứng. Hai Bà Trưng đã thu được 65 thành trì. Đất nước sạch bóng quân thù. Cả nước suy tôn Trưng Trắc lên làm Vua, là Trưng Nữ Vương, đóng đô ở Mê Linh.
“Đô kỳ đóng cõi Mê Linh
Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta”.
Theo sách “Tóm tắt Niên biểu lịch sử Việt Nam” của Hà Văn Thư và Trần Hồng Đức (Nhà Xuất bản văn hóa thông tin, Hà Nội, 2005), thì trong số các tướng lĩnh của Hai Bà Trưng, nổi bật có 20 vị nữ tướng là:
(1) Bà Đàm Ngọc Nga. (2) Bà Thanh Thiên. (3) Bà Lê Chân. (4) Bà Bát Nạn. (5) Bà Nàng Nội. (6) Bà Lê Thị Hoa. (7) Bà Hồ Đề. (8) Bà Xuân Nương. (9) Nàng Quỳnh. (10) Bà Thiều Hoa. (11) Bà Quách A. (12) Bà Vĩnh Hoa. (13) Bà Lê Ngọc Trinh. (14) Bà Lê Thị Lan. (15) Bà Phật Nguyệt. (16) Bà Phương Dung. (17) Bà Trần Nang. (18) Nàng Quốc. (19) Bà Tam Nương. (20) Bà Quý Lan.
Trong số 20 vị nữ tướng trên, có 2 vị là nữ Đại tướng, nhưng sử sách không ghi rõ hai vị nữ Đại tướng đó là ai?
Nữ tướng Đàm Ngọc Nga sinh ra tại xã Thanh Thủy, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ vào ngày 15 tháng 2 năm 2 và mất vào ngày 5 tháng 5 năm 43, thọ 41 tuổi; đến nay đã trên dưới 2 nghìn năm.
Ngày trên là ngày Dương lịch, hiện chưa đối chiếu được ngày Âm lịch.
Thân phụ của Nữ tướng Đàm Ngọc Nga là Đàm Thự, một chức quan ở địa phương. Ông rất giỏi nghề săn bắn. Thân mẫu của Bà là Hồ Thị, chuyên làm nghề hái lượm, tính tình hiền lành, chất phác.
Theo Nguyễn Khắc Xương trong bài “Đàm Ngọc Nga - Tiền đạo tả tướng” (Website: nhantainhanluc.com) và một số tài liệu còn lưu trữ được, Nữ tướng Đàm Ngọc Nga còn có tên là Nàng Trăng, vì Bà thường đeo gươm và tập luyện võ nghệ vào những đêm Trăng sáng. Bà thường ra vào và ở động Đà Hoa thuộc Phú Thọ. Bà tập hợp quân lính và luyện quân cũng ở trong động Đà Hoa này.
Bà có sức khỏe phi thường, võ nghệ cao cường, đặc biệt là rất giỏi về môn phóng lao và bắn tên. Bà thường vào rừng săn thú. Cuộc chiến của Bà là cuộc chiến với giặc dã và thú dữ. Với tài phóng lao và bắn cung tên, Nữ tướng Đàm Ngọc Nga đã từng hạ gục nhiều thú dữ như hổ, báo, sói rừng, trăn tinh,…
Hồi ấy, quân Hán sang xâm chiếm nước ta, giết hại dân lành, cướp bóc của cải mang về nước Hán, đẩy dân ta vào tình cảnh lầm than khốn khổ, làm mọi người oán giận, nên cần phải vùng lên khởi nghĩa. Đàm Ngọc Nga nghe vậy, uất hận. Bà gặp Trưng Trắc và hứa với Trưng Trắc là quyết vùng lên khởi nghĩa chống quân xâm lược Hán.
Được tin Trưng Nữ Vương dựng cờ khởi nghĩa, Nữ tướng Đàm Ngọc Nga cùng 200 tráng sĩ và hàng nghìn quân lính đồng lòng, phất cờ hưởng ứng. Họ hội tụ bên sông Hát (ngay bên cạnh quê hương của Bà ở Thanh Thủy, Thanh Sơn, Phú Thọ). Trưng Nữ Vương phong cho Bà là “Điện tế thế công chúa, giữ chức Tiền đạo Tả tướng quân”, đặt tên Hiệu cho Bà là “Nguyệt Điện”. Tiền đạo Tả tướng quân là Nữ tướng đi tiên phong trong các trận đánh quân Hán. Trưng Nữ Vương giao cho chủ tướng Đàm Ngọc Nga và Phó tướng Mạnh Đạo (nam giới) dẫn 2 nghìn quân lên vùng đầu sông Chảy, lập đồn trại, mai phục quân Hán. Đến nơi, quân của Đàm Ngọc Nga lập đồn trại, xây bằng đá. Theo lệnh của Trưng Nữ Vương, Đàm Ngọc Nga cho xây dựng dinh lũy ở khu vực sông Chảy thuộc xã Tây Cốc và xã Ngọc Quan, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ và khu vực Yên Kỳ, huyện Hạ Hòa, tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay và chiến đấu chống quân Hán tại đây. Quân Hán bị quân của Nữ tướng Đàm Ngọc Nga đánh cho tan tác.
Có thể rút ra một số vấn đề về Nữ tướng Đàm Ngọc Nga:
Một là: Bà là một trong những người Việt Nam có lòng căm thù giặc phương Bắc và ý chí chống quân xâm lược phương Bắc đến cùng. Bà nhận thức rằng, giặc phương Bắc rất nguy hiểm, luôn có âm mưu thâm độc thôn tính Nam Việt.
Hai là: Bà là người rất trung thành với Trưng Nữ Vương, một lòng một dạ theo Trưng Nữ Vương chiến đấu đến cùng chống quân xâm lược phương Bắc, vì sự nghiệp bảo vệ non sông xã tắc. Trưng Nữ Vương biết rất rõ lòng trung thành tuyệt đối của Bà đối với Tổ quốc, nên rất tin tưởng Bà, phong tướng cho Bà, cùng 19 nữ tướng khác, dưới sự lãnh đạo của Trương Nữ Vương.
Ba là: Bà có tài chỉ huy trận mạc, dày dạn trận mạc, đánh đâu thắng đấy, võ nghệ rất cao cường, đặc biệt là môn phóng lao và bắn tên, phóng lao đâu trúng đó, bắn đâu trúng đó. Người đương thời gọi Bà là thiên thần phóng lao, bắn tên. Bà đã huấn luyện cho nhiều binh sĩ dưới quyền Bà, phóng lao, bắn tên giỏi, giết được nhiều giặc, lập chiến công.
Bốn là: Bà có khả năng tổ chức quân đội, bày binh bố trận đâu ra đấy; xây thành đắp lũy, chờ giặc đến là đánh và nhử giặc đến để đánh; biết rõ âm mưu của địch, nên đã gài bẫy, tiêu diệt được nhiều giặc.
Năm là: Bà có tài mưu phạt nhân tâm (thu phục lòng người), đoàn kết được binh, sĩ, khéo động viên quân lính chiến đấu; có tình thương yêu vô bờ bến đối với quân lính, nên quân lính rất quý trọng Bà. Đặc biệt, trong hàng ngũ quân lính, dưới quyền chỉ huy của Bà, không có ai đào ngũ.
Sáu là: Bà luôn chăm lo đến đời sống vật chất của quân lính; lập trang trại và đội quân hậu cần riêng, làm nhiệm vụ trồng lúa, trồng rau, nuôi bò, lợn, tự túc, tự cấp, đủ lương thực, thực phẩm để nuôi quân, nên quân lính có đủ ăn, đủ sức khỏe để chiến đấu.
Đó là những việc làm đầy ý nghĩa của Nữ tướng Đàm Ngọc Nga.
Trong lúc vừa dựng được cơ nghiệp, chẳng may sức khỏe của Nữ tướng Đàm Ngọc Nga bị giảm sút đột ngột và Bà đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 5 tháng 5 năm 43. Hiện mộ chí của Bà được xác định ở bên cạnh hòn đá tại thôn 1, xã Ca Đình, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, nhưng chưa xác định được cụ thể ngôi mộ của Bà đặt ở chỗ nào?
Đã nhiều năm nay, hằng năm vào ngày giỗ Nữ tướng Đàm Ngọc Nga, nhân dân quanh vùng và bà con cô bác họ Đàm Việt Nam đều đến phúng viếng Bà, tưởng niệm Bà.
Họ Đàm Việt Nam rất tự hào về Nữ tướng Đàm Ngọc Nga, người được xem như vị thủy tổ của họ Đàm Việt Nam.
