ĐÀM TOÁI TRẠNG
GS,TS Đàm Đức Vượng
Đàm Toái Trạng là một viên quan Đô thống1, một chức quan võ cao cấp Triều Lý. Chưa rõ năm sinh và quê quán của ông. Ông sống dưới Triều Vua Lý Thái Tổ và gối sang Triều Vua Lý Thái Tông.
Thế mạnh của Đàm Toái Trạng là chỉ huy đánh bộ. Bản thân ông cũng là một tay võ nghệ rất cao cường. Sức ông rất khỏe. Ông chuyên dạy võ cho các võ sinh và lính canh gác trong cung đình. Ông đã đào tạo được nhiều võ sinh cao cấp. Tuy là quan võ, nhưng ông lại có cả tài văn, từng làm thơ, phú. Rất tiếc là thơ, phú của ông đã bị thất truyền. Người đương thời gọi ông là “con người toàn diện”.
Đàm Toái Trạng hoạt động cùng thời với Thái sư2. Lương Nhậm Văn, Thái phó Ngô Thượng Đinh, Thái bảo Đào Xử Trung, Tả khu mật3. Lý Đạo Kỷ, Thiếu sư4. Lý Triệt, Hữu khu mật5 Xung Tân, Tả tham tri chính sự6 Lý Mật, Hữu tham tri chính sự7 Kiều (Kiểu) Bồng, Trung thư thị lang8 Liêu Gia Trinh, Tả gián đại phu9 Hà Viễn, Hữu gián đại phu Đỗ Sấm,...
Khác với Đàm Dĩ Mông, người có nhiều kẻ thù. Đàm Toái Trạng là một vị quan rất khéo trong mối quan hệ, bên trong thì cứng rắn, bề ngoài thì mềm nhũn như con chi chi, trên, dưới, trong, ngoài đều hài lòng về cách xử sự của ông. Tuy là quan võ, nhưng ông không bao giờ đánh người một cách vô cớ, cũng không có mối thù riêng tư với bất cứ ai, cho nên cũng không có ai có mối thâm thù riêng với ông. Người đương thời coi ông là “mẫu mực của mối quan hệ”.
Tuy nhiên, có lần vào năm Ất Hợi (1035), Vua Lý Thái Tông mang quân đi dẹp quân phản loạn ở Ái Châu (Thanh Hóa), thì nhận được tin cấp báo từ Triều đình có bọn làm phản, trong đó có Đô thống Đàm Toái Trạng. Khi dẹp xong quân phản loạn ở Ái Châu, trở về Kinh thành Thăng Long, Nhà Vua đã trị tội những người này. Sách sử không thấy chép rõ Đàm Toái Trạng ở mức tội danh nào? Cuộc đời làm quan của Đàm Toái Trạng cũng chấm dứt từ đây10.
------
1. Đô thống là chức quan võ cao cấp của triều đình trong thời phong kiến.
2. Thái sư, Thái phó, Thái bảo đều thuộc hàng Tam công hay Tam thái, những vị quan cao cấp trong triều. Tước vị này có từ thời Nhà Chu.
3. Tả khu mật, một chức quan có từ Nhà Tống, giúp vua nắm binh quyền.
4. Thiếu sư là chức quan tham mưu việc võ, thời phong kiến.
5. Hữu khu mật như Tả khu mật, đứng hai bên, giúp vua nắm binh quyền.
6. Tả tham tri chính sự, một chức quan cao cấp thời phong kiến, người cùng bàn chính sự với Tể tướng.
7. Hữu tham tri chính sự như Tả chính sự, những người đứng hai bên, cùng bàn chính sự với Tể tướng.
8. Trung thư thị lang, một chức quan to ở gần vua, chuyên làm việc tâu lên vua, truyền mệnh lệnh của vua, đề nghị cải cách, tuyển bổ các quan...
9.Tả gián đại phu và Hữu gián đại phu đều là chức quan to trong triều thời phong kiến, đứng hai bên, chuyên làm việc can gián nhà vua.
10. Về năm mất của Đàm Toái Trạng chưa rõ năm nào? Không thấy sử sách ghi chép. Nhưng có thể ông mất vào năm Ất Hợi (1035), khi bị Vua Lý Thái Tông trị tội cùng với một số người có âm mưu làm phản.
(Đăng bài: Quỳnh Nga)
