ĐÀM KINH BANG
GS,TS Đàm Đức Vượng
Đàm Kinh Bang là người con thứ ba và cũng là người con trai thứ hai (út) của gia đình Đại tướng Đàm Thì Phụng. Đàm Kinh Bang là em ruột của Hoàng hậu và Hoàng Thái hậu Đàm Thị An Toàn và em ruột của quan Thái úy Đàm Dĩ Mông. Ông sinh vào khoảng năm Ất Mùi (1175).
Xét về trình độ học vấn và kiến thức, Đàm Kinh Bang tinh thông kinh sử, có tài ứng biến và làm thơ. Xét về học vấn và kiến thức, Đàm Kinh Bang rõ ràng nổi trội hơn người anh ruột của mình là Đàm Dĩ Mông, nhưng về địa vị thì sử sách không thấy ghi ông giữ chức vụ gì trong Triều Lý một cách rõ ràng, hoặc có chăng, chỉ là chức phục dịch việc xa giá của Triều đình. Khác với Đàm Dĩ Mông trước sau trung thành với Triều Lý, Đàm Kinh Bang, trong lúc Nhà Trần chưa lên làm Vua, đã chơi thân với một số nhân vật trong họ Trần. Tuy nhiên, người họ Trần do dự, vừa tin ông, lại vừa không tin ông, có lúc coi thường ông, mặc dù ông có phần nghiêng về họ Trần hơn.
Vào một ngày cuối năm Giáp Tuất (1214), Trần Tự Khánh thả Đàm Kinh Bang ra, vì Đàm Kinh Bang ngỏ ý muốn đầu hàng họ Trần. Sau khi ngỏ ý đầu hàng họ Trần, Trần Tự Khánh bắt đầu tin dùng Đàm Kinh Bang, sai Đàm Kinh Bang đem trăm quân, chuẩn bị xa giá rước Vua về Kinh. Nhưng quan Tín Dực lại tâu với Thái hậu1, rằng, Trần Tự Khánh và thuộc hạ của ông ta là Đàm Kinh Bang có lòng dạ khác đã lâu, toan bày kế để bắt Vua đấy thôi. Sao bảo là đón rước được, xin Bệ hạ hãy suy nghĩ lại. Thái hậu cho là phải, cho nên có ý khuyên Nhà Vua không nên về Kinh. Nghe Thái hậu nói vậy, Nhà Vua có vẻ chần chừ, còn Thái hậu thì không về Kinh, mà đi Cổ Lộng2. Thấy Nhà Vua chần chừ, phe cánh Đàm Kinh Bang đều đứng chật đường, vin lấy đầu ngựa, khóc lóc mà rằng: "Kinh sư là nơi dân mong ngóng bỏ đấy không về, thì định đi đâu"3. Để bênh vực cho Trần Tự Khánh, Đàm Kinh Bang tâu với Vua, rằng: "Thần thấy tấm lòng của Tự Khánh trung trực không có ý gì khác, Bệ hạ còn nghi ngờ gì nữa?"4. Nhưng rút cục, Vua cũng không về Kinh, mà đi theo hướng Đông, về Phượng Sơn5 rồi về Nam Sách, Hải Dương. Việc Đàm Kinh Bang không đưa được Vua về Kinh, Trần Tự Khánh nổi giận, liền bắt Đàm Kinh Bang và các thuộc hạ, trói bằng giây thép, giam ở Mỹ Lộc, Nam Định.
Đàm Kinh Bang mất năm nào chưa rõ. Có điều là cuộc đời người họ Đàm này thật vô cùng gian nan, vất vả, lúc lên, lúc xuống. Lên thì chẳng được leo cao, xuống thì rơi vực thẳm và có lẽ chết trong nhà ngục của Trần Tự Khánh. Ông là "Kinh bang", nhưng không được "tế thế".
Thương thay cho số phận một nhân vật có học thức của Họ Đàm Việt Nam – Đàm Kinh Bang! Than ôi!
------
1. Thái hậu Đàm Thị An Toàn.
2. Cổ Lộng là miền đất ở phía nam Quảng Nguyên (Quảng Uyên), trên đường Cao Bằng - Thái Nguyên ngày nay.
3. "Việt Sử lược", sđd, tr. 188.
4. "Việt Sử lược", sđd, tr. 188,189.
5. Phượng Sơn có thể là núi Phượng Hoàng ở huyện Chí Linh, Hải Dương. Theo sách "Đại Nam nhất thống chí", núi Phượng Hoàng xưa thuộc Phượng Sơn, Kinh Bắc.
(Đăng bài: Đàm Quỳnh Nga)
